34a1b1a2-c2c9-46af-9914-4b1753451d54 dut utf8 dataset dataset team Data, Informatie, GIS en Innovatie Provincie Overijssel Beheerder

Postbus 10078 Zwolle Overijssel 8000 GB NL kennishub@overijssel.nl

www.overijssel.nl custodian 2024-10-11 ISO 19115 Nederlands metadata profiel op ISO 19115 voor geografie 2.0.0 geometryOnly composite https://www.opengis.net/def/crs/EPSG/0/https://www.opengis.net/def/crs/EPSG/0/28992 EPSG O2.OW_eendenkooien_polygon (O2/APK2023) 2013-07-16 creation 2024-09-24 publication 2023-11-08 revision Actualisatie Omgevingsvisie en -verordening 2023 4316f00b-f3e8-4971-a4a5-19cabde00a6a mapDigital Dit bestand bevat eendenkooien in Overijssel. Na de ijstijd werd het in Nederland warmer en natter, waardoor op sommige plekken dode planten niet afgebroken werden maar zich opstapelden. Na eeuwen van opstapeling ontstond op die manier een dikke veenlaag. Vanaf de late middeleeuwen begon men dit veen systematisch in gebruik te nemen. Deze natte gebieden hadden een natuurlijke aantrekkingskracht op watervogels. Er werden eendenkooien aangelegd om watervogels gemakkelijker te vangen. Veel eendenkooien zijn reeds verdwenen maar er liggen nog enkele zichtbaar in het landschap, vooral in de Kop van Overijssel. Actualisatie Omgevingsvisie en -verordening 2023. Besluitnummer: PS23-001103. completed team Data, Informatie, GIS en Innovatie Provincie Overijssel beheerder

Postbus 10078 Zwolle Overijssel 8000 GB NL kennishub@overijssel.nl

https://www.overijssel.nl custodian irregular 2025-05-15T00:00:00 https://metadata.geodataoverijssel.nl/attachment/222704/OW_eendenkooien_polygon.jpg cultuurbehoud cultuurbeleid cultuurlandschappen landschapsbeheer natuur natuur en landschap natuur, bos en landschap geschiedenis 2013-09-11 publication cultuurbeleid landschapsbeheer geschiedenis plattelandsomgeving ontginning van de landbouwgrond polder natuurgebied 2010-01-13 publication Geoportaal externDownloadable data otherRestrictions http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.nl Geo Gedeeld licentie 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference vector 10000 dut utf8 society boundaries location planningCadastre 5.953 6.671 52.224 52.783 Provincie Overijssel nederzettingsvormen false O2.OW_eendenkooien_polygon SDE Feature Class team Data, Informatie, GIS en Innovatie Provincie Overijssel beheerder

Postbus 10078 Zwolle Overijssel 8000 GB NL kennishub@overijssel.nl

https://www.overijssel.nl distributor https://www.geoportaaloverijssel.nl/metadata/dataset/34a1b1a2-c2c9-46af-9914-4b1753451d54UKST dataset De inventarisatie van de getoonde data is met de grootste zorg gedaan. Toch moet er rekening gehouden worden met een afwijking in de geografische projectie van de gekarteerde elementen. Vooral in het geval van verdwenen cultuurhistorische elementen. Hier is gebruik gemaakt van gegeorefereerd historisch kaartmateriaal om de locatie te bepalen, waarbij een afwijking bijna onvermijdelijk is. Verveningsgebieden zijn te herkennen aan de rommelige strokenverkaveling met veel bredere sloten ertussen. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld De Weerribben of de Wieden. Gedeelten van de verveningsgebieden zijn ondertussen ingepolderd. Hier is de verkaveling drastisch veranderd en daardoor niet meer opgenomen onder deze legendaeenheid maar onder "droogmakerijen". Vooral in de Kop van Overijssel liggen deze droogmakerijen. Het inpolderen van veenontginnings- of verveningsgebieden is een onderdeel van het proces in het gebruik van veengebieden. Sommige inpolderingen hebben reeds aan het begin van de 20e eeuw plaatsgevonden, anderen later. Gezien het oude gebruik natte gebieden droog te malen en dit een onderdeel van het veenlandschap is, zijn de meer recente inpolderingen ook meegenomen in deze kaartlaag. Heideveengebieden die na 1840 zijn ontgonnen vallen onder de jonge heideontginningen en zijn dus niet in deze laag opgenomen, ook al bestaan deze ontginningen regelmatig uit strokenverkaveling en kan de ondergrond veen bevatten. In Overijssel liggen nog drie gebieden waar het veen enigszins onaangetast aanwezig is. Vaak is hier echter wel op kleine schaal verveend, maar dit is beperkt gebleven. Het gaat om het Aamsveen nabij Enschede tegen de Duitse grens, het Haaksbergerveen gelegen bij Haaksbergen tegen de grens met Gelderland en het Witteveen ten oosten van Buurse aan de grens met Duitsland. Op oude kaarten zijn hier geen of minimaal sporen van vervening of ontginning te zien. Tegenwoordig is het nog altijd begroeid met heide en zijn deze venen omgevormd tot natuurgebied. Veenkoloniën zijn nederzettingen waar structureel veengebieden werden ontgonnen. Onderdelen van deze ontginningen zijn wijken en vaarten (zie daarvoor "afwatering"). De uitkomst van een dergelijke ontginning is een rationeel verkaveld landschap dat duidelijk van tevoren gepland is. Vaak heeft de smalle strokenverkaveling een van tevoren bepaalde breedte en staat haaks op de gegraven vaart. Het gebied ten oosten, zuiden en westen van Dedemsvaart is hier een voorbeeld van. Met behulp van benamingen en de onderdelen van de ontginning zijn deze veenkoloniën ingetekend. De begrenzing is moeilijk te leggen. Er is gekeken naar verkavelingsrichting en de ontwikkeling van het gebied tot 1935. Alleen de gebieden die beschreven worden als veenkolonie zijn dusdanig ingetekend. De overige gebieden met een vergelijkbaar verkavelingspatroon zijn bovenveense agrarische ontginning genoemd. Alle gevonden eendenkooien zijn als puntelement op de kaart aangestipt. De eendenkooien die niet meer herkenbaar in het landschap liggen zijn als verdwenen gemarkeerd. Dit betekend dat wanneer een deel van de plas of het bosje nog zichtbaar is, de eendenkooi als aanwezig is ingetekend. In Twente ligt één eendenkooi aangegeven op de huidige topografische kaart, maar niet op oudere kaarten. Mogelijk is dit een recent aangelegde eendenkooi, waarschijnlijk tussen 1977 en 1989. Nieuwe lijnen zijn ingetekend op basis van historisch kaartmateriaal aangeleverd door de provincie Overijssel en gevectoriseerd aan de hand van de TOP10NL-kaart van het Kadaster. Kenniscentrum Landschap, http://www.rug.nl/research/kenniscentrumlandschap/ Als basislaag is de kaart agrarisch_cultuurlandschap gebruikt. Hierbij zijn de legenda eenheden laagveenlandschap, kraggenlandschap, hoogveenontginningen en veenkoloniaal landschap leidend geweest. In combinatie met de bodemkaart (veengronden) vormen deze gebieden de basis van deze kaartlaag. Met behulp van de Kadasterkaart 1832, Chromotopografische kaart van Nederland +/- 1890-1935 (Bonnebladen), Veldminuten Topografische Militaire Kaart 1840 (TMK) en de huidige topografische kaart (TOP10 Vector 2013) is de begrenzing van de afzonderlijke veenontginningen ingetekend. De Kadasterkaart 1832 is vooral gebruikt om de grenzen van de ontginningsgebieden per marke op te delen. De namen die aan de polygonen zijn gegeven betreffen de markenamen. Wanneer binnen een marke meerdere legendaeenheden voorkomen zijn de polygonen opgeknipt met behulp van de overige gebruikte kaarten. Wanneer wegen of kanalen bij de ontginning van groot belang waren zijn deze meegenomen, als de wegen of kanalen later zijn aangelegd of niet direct bij de ontginning behoorden zijn ze buiten de gekarteerde gebieden gelaten. Het grootste verschil met de kaart agrarisch_cultuurlandschap is dat bij deze kaart de middeleeuwse agrarische veenontginningen op zeeklei zijn meegenomen. Dit zijn oude veenontginningen die vroeger aan de Zuiderzee lagen. Door inklinking kon de Zuiderzee deze landen inunderen en hier een laagje zeeklei afzetten. Deze bodems worden op de bodemkaart aangeduid als Weideveen (pVc) of Waardveengronden (kVc). De verkaveling is ondanks de afzetting van zeeklei niet veranderd en daarom worden deze gronden gezien als veenontginningen. Ook is het hoogveengebied Witteveen toegevoegd. Bij kleine veranderingen in het landschap, bijvoorbeeld gedempte sloten, is het gebied bij deze kaartlaag als aanwezig ingetekend. Invloedrijke uitbreidingen van dorpen of steden binnen de polygonen zijn als "verdwenen of overbouwd" ingetekend. Hierdoor is duidelijk aangegeven dat het vroegere landschap niet meer aanwezig is. Kleine dorpen zijn niet uit de polygoon geknipt omdat deze vaak al grotendeels bestonden op de gebruikte oude kaarten. De uitbreidingen van deze dorpen hebben vaak een kleine landschappelijke invloed. Afgeleid van: B7.cwk_veenontgin_point (b7\b73) - Onderdeel van Cultuurhistorische Waardenkaart Overijssel 2017-04-12T00:00:00 Beschrijving brondata: Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN); agrarisch_cultuurlandschap; Bodemkaart; Kadasterkaart 1832 (www.HisGis.nl); Veldminuten Topografische Militaire Kaart 1840 (TMK); Chromotopografische kaart van Nederland eind 19e eeuw – 1935 (Bonnebladen); TOP25 2002; TOP25 2009; TOP10NL 2013. principalInvestigator datasetINHOUD ATTRIBUTENTABEL: OBJECTID: Uniek identificatienummer binnen dit bestand. IND_CULT_DIS: Geeft aan binnen welke cultuurhistorische discipline de cultuurhistorische waarden vallen. Waarde(n): 2, historisch cultuurlandschap code domain 0 aardkunde 1 archeologie 2 historisch cultuurlandschap 3 historische bouwkunde 4 immaterieel erfgoed IND_THEMA: Geeft aan binnen welk thema de cultuurhistorische waarden vallen. Waarde(n): 6, landbouw code domain 0 industrie 1 religie 2 defensie 3 wonen 4 waterbeheer 5 infrastructuur 6 landbouw 7 landgoederen IND_PERIODE: Geeft aan binnen welke periode de cultuurhistorische waarden vallen. Waarde(n): 3, volle en late middeleeuwen; 4, vroegmoderne tijd; 5, moderne tijd; 6, nieuwste tijd code domain 0 vroege prehistorie 1 late prehistorie 2 romeinse tijd en vroege middeleeuwen 3 volle en late middeleeuwen 4 vroegmoderne tijd 5 moderne tijd 6 nieuwste tijd IND_OBJ_GROEP: Geeft aan binnen welke groep de cultuurhistorische waarden vallen. Waarde(n): 2, veenontginning code domain 0 landgoederen 1 steden met stadsrechten 2 veenontginning 3 kamp- en esontginningen 4 oeverwalontginning 5 ontginningsbossen 6 ruilverkaveling 7 boerderijtypen 8 historische infrastructuur 9 dijkenstelsels 10 afwatering 11 verdedigingslinies 12 landgoedbossen 13 historische dorpskernen met uitbreiding 14 nederzettingsvormen IND_OBJ_BESCHR: Geeft aan bij welke groep de cultuurhistorische waarden binnen deze laag vallen. In het geval van veenontginningen zijn er de onderstaande mogelijkheden. Waarde(n): Polygoon: hoogveengebied; oude agrarische veenontginning; vervening; oude agrarische veenontginning onder zeeklei; verveningsgebied; veenkolonie; droogmakerij; oude zeekleipolder; jonge zeekleipolder; Punt: eendenkooi IND_OBJ_NAAM: De polygonen zijn begrensd op de vroegere markegrenzen. De naam van de marke is aan deze kolom gegeven. IND_OBJ_AANW: Geeft aan of de cultuurhistorische waarden nog aanwezig of verdwenen zijn. Cultuurhistorische waarden zijn nog aanwezig wanneer er in het landschap nog herkenbare elementen zichtbaar zijn. In een enkel geval kan ook de vermoedelijke locatie worden aangegeven. Het is dan niet duidelijk waar de cultuurhistorische waarde exact gelegen heeft, waardoor het niet met zekerheid te zeggen is of de cultuurhistorische waarden nog aanwezig zijn of niet. Waarde(n): 0, nee; 1, ja code domain 0 nee 1 ja 2 vermoedelijke locatie IND_OBJ_KENMERK: Geeft belangrijke kenmerken weer die het element kan, maar niet per definitie hoeft te bezitten. De kenmerken zijn per waarde van ind_obj_beschr (attribuut 1.5) gelijk. PRIMAID: Unieke identifier ten behoeve van codering in PRIMA. CD_VISIE: Uniek nummer om de link te maken met de tekst in de omgevingsvisie. CD_VERORD: Uniek nummer om de link te maken met de tekst in de omgevingsverordening. BUFF_DIST: Afstand van de opgenomen buffer rondom het object. SHAPE: Geometrie van het object.