6e4dd814-55d1-4d61-a408-e693880c2e3f dut utf8 dataset service team Data, Informatie, GIS en Innovatie Provincie Overijssel beheerder

Postbus 10078 Zwolle Overijssel 8000 GB NL kennishub@overijssel.nl

https://www.overijssel.nl owner 2024-03-13 ISO 19115 Nederlands metadata profiel op ISO 19115 voor geografie 2.0 geometryOnly composite https://www.opengis.net/def/crs/EPSG/0/28992 EPSG B7.cwk_dijkenstelsels_point (B7/B73) 2013-07-16 creation 2024-03-13 publication 2013-07-16 revision 1.0 36ba6a2c-8225-4984-bc8a-4edf7779a1b2 mapDigital In het laaggelegen Nederland is wateroverlast van alle tijden. Om deze wateroverlast te beperken begon de bevolking zich in de Middeleeuwen te beschermen tegen overstromingen door het aanleggen van dijken langs de Zuiderzee en - vermoedelijk ook al - langs de grote rivier, zoals de IJssel. Aan het begin waren dit nog lokale, losliggende dijken, maar al gauw werden deze met elkaar verbonden tot een aaneengesloten dijkenstelsel. Dat de opgehoogde Zuiderzee en rivierdijken niet altijd bestand waren tegen het hoge water laten de vele doorbraakkolken zien. Zij zijn de stille getuigen van een dijkdoorbraak. Doorbraakkolken zijn diepe ronde meertjes waarin het zand is weggespoeld, doordat tijdens een dijkdoorbraak het water met grote kracht door de dijk heen brak. Leidijken werden vanaf de late middeleeuwen aangelegd om het zure veenwater buiten de ontgonnen gebieden te weren. Vanaf het einde van de 18e eeuw begon men kanalen aan te leggen, waarvoor kanaaldijken nodig waren. De IJsselmeerdijken zijn allen aangelegd na de aanleg van de Afsluitdijk in 1933. Deze dijken hoefden dus in tegenstelling tot de Zuiderzeedijken geen eb en vloed te verdragen. Dijken hebben de inwoners van Overijssel geholpen bij het inwinnen van land op de Zuiderzee en het bruikbaar maken of houden van agrarische gebieden, waardoor de cultuurhistorische waarde van deze objecten groot is. Daarnaast kan onderzoek naar de opbouw van een dijk veel informatie verstrekken over de ontwikkeling van een gebied. Zowel waterstaatkundig als over de bewoners. Het laatste omdat in vroeger tijden boeren hun eigen stukje dijk aan hun land moesten onderhouden. Onderdeel van Cultuurhistorische Waardenkaart Overijssel completed Kuiper, E.W. Rijksuniversiteit Groningen Kenniscentrum Landschap eigenaar 050-3639111

Oude Boteringestraat 34 Groningen Groningen 9712 GK NL communicatie@rug.nl

https://www.rug.nl/research/kenniscentrumlandschap/ custodian asNeeded 2025-03-01T08:25:13 https://metadata.geodataoverijssel.nl/attachment/203444/cwk_dijkenstelsels_point.jpg Geen gebruiksbeperkingen Geoportaal extern Downloadable data otherRestrictions https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/deed.nl Geen beperkingen 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference 2013-08-22 creation crossReference vector 10000 dut utf8 5.838 6.659 52.254 52.808 Provincie Overijssel 2013-07-16 2013-07-16 false B7.cwk_dijkenstelsels_point SDE Feature Class Kuiper, E.W. Rijksuniversiteit Groningen Kenniscentrum Landschap eigenaar 050-3639111

Oude Boteringestraat 34 Groningen Groningen 9712 GK NL communicatie@rug.nl

https://www.rug.nl/research/kenniscentrumlandschap/ distributor https://www.geoportaaloverijssel.nl/metadata/dataset/6e4dd814-55d1-4d61-a408-e693880c2e3fUKSThttps://download.geoportaaloverijssel.nl/download/vector/6e4dd814-55d1-4d61-a408-e693880c2e3flandingpagehttps://services.geodataoverijssel.nl/viewer/layer/B73_Cultuur/B73_Dijkenstelsels_puntenlandingpagehttps://services.geodataoverijssel.nl/geoserver/B73_Cultuur/wfsOGC:WFSB73_Dijkenstelsels_puntenhttps://www.geoportaaloverijssel.nl/metadata/service/f9465b51-caaa-4293-bf70-cdbd892dc22fUKSThttps://services.geodataoverijssel.nl/geoserver/B73_Cultuur/wmsOGC:WMSB73_Dijkenstelsels_puntenhttps://www.geoportaaloverijssel.nl/metadata/service/d14e94ca-620e-4df6-bda8-a46a4828997dUKST dataset De inventarisatie van de getoonde data is met de grootste zorg gedaan. Toch moet er rekening gehouden worden met een enkele afwijking in de geografische projectie van de gekarteerde elementen. Vooral in het geval van verdwenen cultuurhistorische elementen. Hier is gebruik gemaakt van gegeorefereerd historisch kaartmateriaal om de locatie te bepalen, waarbij een afwijking bijna onvermijdelijk is. Onder de legendaeenheid ‘overige dijk’ vallen verschillende typen dijken. Soms was het niet te achterhalen voor welk doel de dijk was opgeworpen waardoor hier geen type aan gehangen kon worden. Daarnaast zijn er dijktypen die niet veel (meer) voorkomen in Overijssel, zoals polderdijk en dwarsdijk. Deze zijn samen gevoegd om de legenda overzichtelijk te houden. Ook een aantal veenkades vallen onder deze legendaeenheid. Veenkades zijn namelijk moeilijk te vinden met kaarten. Om fouten te voorkomen zijn enkel de veenkades ingetekend waarvan het duidelijk is dat het om een waterkerende veenkade gaat. Vooral langs de Vecht lijken er gaten in de dijken te liggen. Dit zijn echter gebieden met een reliëfrijk landschap. De dijken zijn aangesloten op de hogere gebieden waardoor de dijk niet doorloopt. Nieuwe polygonen zijn ingetekend op basis van historisch kaartmateriaal aangeleverd door de provincie Overijssel en gevectoriseerd aan de hand van de TOP10NL-kaart van het kadaster. Kenniscentrum Landschap Rijksuniversiteit Groningen, https://www.rug.nl/research/kenniscentrumlandschap Alle nog (grotendeels) bestaande dijken en doorbraakkolken zijn ingetekend in deze kaartlaag. Er is onderscheid gemaakt tussen zuiderzeedijken, rivierdijken (winter- of zomerdijken), leidijken, kanaaldijken, ijsselmeerdijken, overige dijken en doorbraakkolken. De objectbeschrijving ‘overige dijk’ is een verzamelnaam voor dijklichamen waarvan de oorsprong niet te achterhalen was tijdens dit onderzoek. Ook is deze verzamelnaam toegepast om de database overzichtelijk te houden en niet te veel verschillende legendaeenheden te creëren voor slechts enkele relicten. Voor het intekenen van de dijken zijn in eerste instantie de TOP25 2002 en het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) gebruikt. Gezien het hoogteverschil met de omgeving zijn de meeste dijken erg goed zichtbaar op de AHN. Op de TOP25 kaart zijn hoogteverschillen ook duidelijk aangegeven waardoor deze twee kaarten een helder beeld geven van de verspreiding van de huidige dijken. Om de data aan de TOP10 te koppelen is de shapefile WEGDEEL_HARTLIJN gebruikt zodat de ingetekende dijk in het midden is gekarteerd. Daar waar geen wegen op dijken liggen is met behulp van de AHN het middelpunt van de dijk gevonden. De datering van de dijken berust deels op algemene kennis over het ontstaan van de verschillende dijktypen en deels op het beschikbare kaartmateriaal. Bij het intekenen van de dijken zijn kaarten uit verschillende perioden gebruikt om een accurate datering te geven. Ook kon daardoor een vergelijking gemaakt worden tussen de huidige loop van een dijk en een eventuele andere vroegere loop. Wanneer een oude dijk, bijvoorbeeld door kanalisatie van een rivier, werd verplaatst, is een datering gegeven aan de nieuwe dijk. De oude dijk wordt, wanneer deze nog deels wel in het landschap ligt, als verdwenen ingetekend. Dit gebeurt met verlegde trajecten van langer dan 200 meter. Wanneer een dijk slechts zeer lokaal is verlegd (minder dan 200 meter lang) is het huidige tracé ingetekend en niet onderbroken. Deze keuze is gemaakt om de leesbaarheid van de kaart te vergroten. Dijken die geheel zijn verdwenen zijn niet ingetekend. Wanneer er nog sporen van de oude dijk in het landschap aanwezig zijn, is de oude loop van de dijk wel ingetekend. De volgende kaartlagen zijn gebruikt om te controleren of dijken in het verleden een andere loop hebben gehad dan tegenwoordig: Veldminuten Topografische Militaire Kaart 1840 (TMK), Huguenin 1824, Hottinger kaart 1787, Ten Have 1648, Chromotopografische kaart van Nederland eind 19e eeuw – 1935 (Bonnebladen) en TOP25 1950. Moeilijkheden ontstaan bij verhoogde wegen zoals een brug in een snelweg. Deze worden als dijklichaam op de TOP25 kaart aangegeven en zijn ook duidelijk zichtbaar op de AHN maar zijn niet aangelegd om hun waterkerende functie. Wanneer het niet duidelijk is hoe een dijk verder loopt of liep is de dijk hier niet ingetekend om onnauwkeurigheden te voorkomen. Soms is op de TOP25 een dijkje ingetekend maar niet zichtbaar op de AHN en is deze niet ingetekend. De AHN is dus leidend geweest bij het intekenen van de dijken. Alle nog zichtbare kolken zijn ingetekend, veelal duidelijk aanwezig door een (rond) meertje en een omlegging van de dijk. Ook heeft het meertje regelmatig een naamsuitgang met ‘–kolk’. Het meertje is één op één overgenomen van het TOP10 vectorbestand. In sommige gevallen is het meertje verland en zien we een drassige omgeving. Wanneer het duidelijk is, bijvoorbeeld met behulp van oude kaarten, dat hier een kolk heeft gelegen en de omtrekken hiervan nog in het landschap zichtbaar zijn, is het drassige gebied ingetekend als doorbraakkolk. Vervolgens zijn de vlakken omgezet tot punten waardoor deze beter zichtbaar zijn op kleinere schaal. Geheel verdwenen doorbraakkolken zijn niet ingetekend. Enkele doorbraakkolken hebben een periode gekregen met behulp van de Kaart van de rivier de IJssel van Westervoort tot Kampen 1840-1846 (Rivierenkaart) waar soms een jaartal in de kolk geschreven staat. Dit is de datum van een dijkdoorbraak en dus ook van het ontstaan van de doorbraakkolk. Rijksuniversiteit Groningen Kenniscentrum Landschap processor Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN); Ten Have (1648); Hottinger kaart (1787); Huguenin (1824); Veldminuten Topografische Militaire Kaart (1840) (TMK); Kaart van de rivier de IJssel van Westervoort tot Kampen (1840-1846) (rivierenkaart); Chromotopografische kaart van Nederland (eind 19e eeuw – 1935) (Bonnebladen); TOP25 (1950); TOP25 (2002); TOP10NL (2013); WEGDEEL_HARTLIJN. principalInvestigator datasetINHOUD ATTRIBUTENTABEL: OBJECTID: Uniek identificatienummer binnen dit bestand. IND_CULT_DIS: Dit attribuut geeft aan binnen welke cultuurhistorische discipline de cultuurhistorische waarden vallen. IND_THEMA: Dit attribuut geeft aan binnen welk thema de cultuurhistorische waarden vallen. IND_PERIODE: Dit attribuut geeft aan binnen welke periode de cultuurhistorische waarden vallen. Waarde(n): 3 = volle en late middeleeuwen; 4 = vroegmoderne tijd; 5 = moderne tijd; 6 = nieuwste tijd. IND_OBJ_GROEP: Dit attribuut geeft aan binnen welke groep de cultuurhistorische waarden vallen. IND_OBJ_BESCHR: Dit attribuut geeft aan bij welke groep de cultuurhistorische waarden binnen deze laag vallen. In het geval van de dijkenstelsels zijn er de onderstaande mogelijkheden. Waarde(n): Lijn: zuiderzeedijk; winterdijk; zomerdijk; leidijk; kanaaldijk; ijsselmeerdijk; andere dijk dijk. Punt: dijkdoorbraak. IND_OBJ_NAAM: De huidige naam van de straat die over de dijk loopt (Google Maps) is hier gegeven. IND_OBJ_AANW: Dit attribuut geeft aan of de cultuurhistorische waarden nog aanwezig of verdwenen zijn. Cultuurhistorische waarden zijn nog aanwezig wanneer er in het landschap nog herkenbare elementen zichtbaar zijn. In een enkel geval kan ook de vermoedelijke locatie worden aangegeven. Het is dan niet duidelijk waar de cultuurhistorische waarde exact gelegen heeft, waardoor het niet met zekerheid te zeggen is of de cultuurhistorische waarden nog aanwezig zijn of niet. Waarde(n): 0 = nee; 1 = ja. ORIG_FID: Bronbestand object identificatienummer. SHAPE: Geometrie van het object.